เพทาย หรือเซอร์คอน เป็นพลอยธรรมชาติที่มีประกายสวยที่สุดชนิดหนึ่ง และก็เป็นพลอยที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดด้วย หลายคนได้ยินชื่อเซอร์คอนแล้วนึกถึงคิวบิกเซอร์โคเนีย หรือที่บ้านเราเรียกว่าเพชรรัสเซีย ซึ่งเป็นวัสดุสังเคราะห์ที่ทำเลียนแบบเพชร แต่เพทายเป็นคนละอย่างกันเลย เป็นแร่ธรรมชาติที่เก่าแก่กว่าแทบทุกสิ่งบนโลก มีความวาวและไฟใกล้เคียงเพชร เพทายสีฟ้าเป็นสีฟ้าสดจัดจ้าน ส่วนเพทายขาวเป็นพลอยใสไร้สีที่เต็มไปด้วยประกาย เราฝังเพทายธรรมชาติบนเงินแท้ 925 และทองคำแท้ ที่สตูดิโอของเราในสุขุมวิท 71 กรุงเทพฯ
หน้านี้รวบรวมเรื่องที่ควรรู้เกี่ยวกับเพทาย ทำไมเพทายไม่ใช่คิวบิกเซอร์โคเนีย เพทายสีฟ้าและเพทายขาวได้สีมาอย่างไร เทียบกับพลอยชนิดอื่น วิธีใส่และดูแล ลักษณะของพลอยที่ดี แหล่งที่มา วิธีมาดูพลอยจริงที่ร้าน และวิธีสั่งทำ ไม่ว่าคุณจะอยู่ในกรุงเทพฯ หรือจังหวัดไหนในประเทศไทย
เพทายคืออะไร
เพทายเป็นแร่เซอร์โคเนียมซิลิเกต พบได้ทั่วโลกในรูปเม็ดเล็ก ๆ แต่ผลึกที่ใหญ่พอจะนำมาเจียระไนนั้นพบได้น้อยกว่ามาก เม็ดเพทายบางเม็ดจากออสเตรเลียตะวันตกมีอายุมากกว่าสี่พันล้านปี ถือเป็นชิ้นส่วนเปลือกโลกที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่รู้จัก เพทายมีสีธรรมชาติหลายสี ทั้งน้ำตาล แดง ส้ม เหลือง และเขียว
สิ่งที่ทำให้เพทายพิเศษคือวิธีที่มันเล่นกับแสง เพทายหักเหแสงได้แรงมาก จึงวาวสดใส และแยกแสงขาวออกเป็นสีรุ้งได้เกือบเท่าเพชร เพทายที่เจียระไนดีจึงมีไฟสีรุ้งวิบวับ นอกจากนี้ยังหักเหแสงสองแนวอย่างชัดเจน ถ้าส่องด้วยแว่นขยาย จะเห็นเหลี่ยมด้านหลังซ้อนเป็นสองเส้น ซึ่งเป็นวิธีง่าย ๆ ที่นักอัญมณีใช้แยกเพทายออกจากเพชร
คนไทยรู้จักเพทายมาแต่โบราณ เพราะเป็นหนึ่งในพลอยเก้าชนิดของนพเก้า เครื่องประดับมงคลตามความเชื่อของไทย
ข้อมูลเพทายโดยสรุป
- ตระกูล: เพทาย (เซอร์คอน) แร่เซอร์โคเนียมซิลิเกตธรรมชาติ ไม่ใช่คิวบิกเซอร์โคเนีย
- สี: หน้านี้พูดถึงสีฟ้าและสีขาว นอกจากนี้ยังมีสีน้ำตาล แดง ส้ม เหลือง และเขียว
- ความแข็ง: 6.5 ถึง 7.5 ตามมาตราโมส์ ขอบเหลี่ยมบิ่นได้
- การปรับปรุงคุณภาพ: สีฟ้าแทบทั้งหมดผ่านการเผา สีขาวก็มักผ่านการเผา เราแจ้งให้ทราบก่อนสั่งทำ
- เหมาะกับ: จี้และต่างหู ใส่เป็นแหวนได้ถ้าฝังแบบปกป้องพลอย
- การดูแล: น้ำอุ่นผสมสบู่และผ้านุ่ม ไม่ใช้เครื่องล้างอัลตราโซนิกหรือไอน้ำ
- ราคา: ขึ้นอยู่กับคุณภาพและกะรัตที่คุณเลือก เราแจ้งราคาก่อนสั่งทำ
เพทายไม่ใช่คิวบิกเซอร์โคเนีย
ชื่อที่ฟังคล้ายกันทำให้เพทายเสียชื่อมานาน คิวบิกเซอร์โคเนีย หรือ CZ ที่คนไทยเรียกกันว่าเพชรรัสเซีย เป็นวัสดุสังเคราะห์ชื่อเซอร์โคเนียมออกไซด์ ผลิตในโรงงานตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1970 เพื่อใช้แทนเพชรในราคาย่อมเยา เป็นของที่มนุษย์ทำขึ้น ไม่ได้ขุดจากธรรมชาติ และเป็นสารคนละชนิดกับเพทาย
เพทาย เป็นพลอยธรรมชาติที่ผู้คนสวมใส่กันมาหลายร้อยปี นานก่อนที่จะมี CZ เสียอีก สมัยก่อนเพทายขาวเคยถูกใช้แทนเพชรอยู่บ้าง ความสับสนอาจเริ่มจากตรงนั้น ทุกวันนี้เพทายมีคุณค่าในตัวเอง เมื่อซื้อเพทายจากเรา คุณได้พลอยธรรมชาติ และเราบอกชัดเจนเสมอว่าคุณกำลังซื้อพลอยชนิดไหน
เพทายสีฟ้าและเพทายขาว
เพทายสีฟ้า หรือบลูเซอร์คอน เป็นสีที่คนรู้จักมากที่สุด สีฟ้าสดถึงฟ้าอมเขียวแบบนี้หาได้ยากมากในพลอยธรรมชาติชนิดอื่น แทบทั้งหมดเริ่มจากเพทายสีน้ำตาลแดงจากจังหวัดรัตนคีรี ทางตะวันออกเฉียงเหนือของกัมพูชา การเผาอย่างพิถีพิถันเปลี่ยนพลอยดิบสีน้ำตาลให้เป็นสีฟ้า เป็นวิธีปกติของเพทายสีฟ้า เพทายสีฟ้ายังเป็นหนึ่งในพลอยประจำเดือนธันวาคมด้วย
เพทายขาว คือเพทายไร้สี มีที่เกิดเองตามธรรมชาติบ้าง แต่เพทายขาวส่วนใหญ่ในตลาดก็มาจากพลอยดิบสีน้ำตาลที่เผาจนสีหายไป มีประกายสดใสและไฟสีรุ้งนุ่ม ๆ เป็นทางเลือกธรรมชาติที่น่ารักสำหรับคนที่อยากได้พลอยใสวิบวับ
เพราะเพทายทั้งสองสีมักผ่านการเผา เราจึงแจ้งเสมอก่อนสั่งทำว่าเม็ดของคุณผ่านการปรับปรุงคุณภาพหรือไม่ เพทายเผาบางเม็ดอาจเปลี่ยนสีไปเล็กน้อยถ้าโดนแดดจัดนาน ๆ จึงไม่ควรวางทิ้งไว้ริมหน้าต่างที่แดดส่อง
เพทายกับพลอยชนิดอื่น
เพชร แข็งกว่ามาก และขอบเหลี่ยมคมอยู่ได้หลายชั่วอายุคน เพทายมีไฟเกือบเท่าเพชร เพทายขาวจึงให้ลุคใกล้เคียงกันในงบที่เบากว่ามาก แต่ต้องดูแลมากกว่า
ไวท์โทแพซ แข็งกว่าเพทาย แต่มีไฟน้อยกว่ามาก วางคู่กันจะเห็นเลยว่าเพทายมีชีวิตชีวากว่า
บลูโทแพซ และอะความารีน เป็นพลอยสีฟ้าทั้งคู่ และทนกว่าเมื่อทำเป็นแหวน แต่เพทายสีฟ้ามีสีที่สดจัดกว่าและวิบวับกว่าทั้งสองชนิด
วิธีใส่และดูแลเพทาย
เพทายแข็งพอสมควร แต่เปราะ ขอบที่เหลี่ยมมาบรรจบกันอาจสึกและบิ่นได้จากการกระทบในชีวิตประจำวัน ในวงการเรียกอาการนี้ว่าขอบสึก เพทายร่วงที่ห่อรวมกันในกระดาษห่อพลอยยังบิ่นได้เลยถ้าเสียดสีกันเอง ด้วยเหตุนี้จี้และต่างหูจึงเป็นวิธีใส่ที่สบายใจที่สุด ถ้าอยากได้แหวนเพทายก็ทำได้และสวยมาก ขอให้ฝังแบบที่ปกป้องพลอย เช่น ฝังหุ้มขอบ หรือตัวเรือนที่มีขอบยกสูงกว่าพลอย และถอดออกตอนเข้ายิม ทำงานบ้าน หรือทำอะไรที่ต้องใช้มือหนัก ๆ
ทำความสะอาดด้วยน้ำอุ่นผสมสบู่และผ้านุ่ม จากนั้นล้างน้ำและเช็ดให้แห้ง ห้ามใช้เครื่องล้างอัลตราโซนิกหรือไอน้ำ และหลีกเลี่ยงความร้อนเฉียบพลัน เก็บแยกชิ้นไว้ เพื่อไม่ให้พลอยที่แข็งกว่าขูดเป็นรอย ถ้าต้องการขัดเงาหรือตรวจหนามเตย นำมาที่ร้านได้เลย เราดูแลเครื่องประดับที่เราทำให้ฟรี
เพทายที่ดีดูอย่างไร
สี สำคัญที่สุดสำหรับเพทายสีฟ้า เม็ดที่คนต้องการมากที่สุดคือสีฟ้าเข้มสดและบริสุทธิ์ ไม่ติดเขียวหรือเทา ส่วนเพทายขาว ให้เลือกเม็ดที่ไม่มีโทนน้ำตาลหรือเหลืองเลย
การเจียระไน สำคัญกว่าพลอยทั่วไป เพราะความงามของเพทายอยู่ที่ประกาย เม็ดที่เจียระไนดีจะสว่างทั่วหน้าพลอยและมีไฟวิบวับเวลาขยับ ทรงกลมแบบบริลเลียนต์และทรงไข่โชว์ประกายได้ดีที่สุด
ความสะอาด ของเพทายสีฟ้าและสีขาวมักดีมาก ส่วนใหญ่ดูสะอาดด้วยตาเปล่า
สภาพพลอย ก็ควรดูด้วย ส่องขอบเหลี่ยมในแสงดี ๆ เพทายเม็ดสวยจะมีขอบเหลี่ยมคมชัด ไม่สึก
เพทายมาจากไหน
เพทายสีฟ้าและสีขาวส่วนใหญ่มาจากรัตนคีรีในกัมพูชา นอกจากนี้ยังพบที่ศรีลังกา เมียนมา เวียดนาม แทนซาเนีย มาดากัสการ์ และออสเตรเลีย ถ้าอยากทราบแหล่งที่มาของพลอยเม็ดใด ถามเราได้ เรามีพลอยที่มีใบรับรอง และพลอยที่ไม่มีใบรับรองสามารถส่งตรวจที่แล็บอัญมณีได้โดยมีค่าใช้จ่ายเพิ่ม
มาดูเพทายของจริงที่ร้านในกรุงเทพฯ
วิธีที่ดีที่สุดในการเข้าใจเพทายคือวางเทียบกับพลอยใสชนิดอื่น ใต้ไฟในร้านจะเห็นไฟของเพทายชัดมาก และเห็นเลยว่าต่างจากโทแพซหรือแก้วอย่างไร ถ้าบอกเราล่วงหน้าว่าสนใจเพทาย เราจะเตรียมทั้งเพทายสีฟ้าและเพทายขาวไว้ให้เทียบสีและขนาด
แวะมาที่ร้านได้ทุกเวลาที่เราเปิด หรือนัดหมายล่วงหน้าเพื่อให้แน่ใจว่ายารอนอยู่ช่วยแนะนำทั้งเรื่องพลอย ดีไซน์ และโลหะ ตั้งแต่เงินแท้ 925 และชุบทอง ไปจนถึงทองคำแท้ 9K, 14K หรือ 18K
หลายคนซื้อเพทายเป็นพลอยร่วง ทั้งนักสะสม และคนที่ซื้อเป็นของขวัญพลอยประจำเดือนธันวาคม คุณซื้อเพทายสีฟ้าหรือเพทายขาวเป็นพลอยร่วงได้โดยไม่ต้องสั่งทำเครื่องประดับ แล้วค่อยนำกลับมาให้เราฝังเมื่อพร้อม
มาดูเพทายกับยารอน
TOANOI House, 259/80 หมู่บ้านพิบูลเวศม์ สุขุมวิท 71 กรุงเทพฯ เปิดวันจันทร์ถึงศุกร์ 9:30 ถึง 17:00 และวันเสาร์ 10:00 ถึง 15:00 พูดได้ทั้งภาษาไทย อังกฤษ และญี่ปุ่น
ไม่ได้อยู่กรุงเทพฯ? ส่งข้อความหาเรา แล้วเราจะส่งรูปและราคาเพทายที่มีให้ดู
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเพทาย
เพทายของร้านเป็นพลอยธรรมชาติไหม?
ใช่ พลอยทุกเม็ดที่เราฝังเป็นพลอยธรรมชาติ รวมถึงเพทาย เพทายสีฟ้าแทบทั้งหมดผ่านการเผาเพื่อเปลี่ยนพลอยดิบสีน้ำตาลให้เป็นสีฟ้า และเพทายขาวก็มักผ่านการเผาเช่นกัน ซึ่งเป็นเรื่องปกติของเพทาย เราแจ้งเสมอก่อนสั่งทำว่าเม็ดของคุณผ่านการปรับปรุงคุณภาพหรือไม่ เราเป็นสมาชิกสมาคมผู้ค้าอัญมณีไทยและเครื่องประดับ
เพทายกับคิวบิกเซอร์โคเนียเป็นอย่างเดียวกันไหม?
ไม่ใช่ เพทายเป็นพลอยธรรมชาติ เป็นแร่เซอร์โคเนียมซิลิเกต ส่วนคิวบิกเซอร์โคเนียหรือเพชรรัสเซียเป็นเซอร์โคเนียมออกไซด์สังเคราะห์ที่ผลิตในโรงงานเพื่อเลียนแบบเพชร เป็นวัสดุคนละชนิดที่ชื่อคล้ายกัน
เพทายมีประกายเหมือนเพชรไหม?
ใกล้เคียงมาก เพทายมีความวาวสูงและมีไฟใกล้เคียงเพชร เพทายขาวจึงเป็นทางเลือกธรรมชาติที่ดีมาก แต่เพชรแข็งกว่ามาก เพทายจึงต้องดูแลมากกว่า
ใส่แหวนเพทายทุกวันได้ไหม?
ได้ถ้าดูแลดี เพทายเปราะ และขอบเหลี่ยมอาจบิ่นจากการกระทบในชีวิตประจำวัน ควรเลือกตัวเรือนที่ปกป้องพลอย เช่น ฝังหุ้มขอบ และถอดแหวนตอนเข้ายิมหรือทำงานบ้าน ถ้าอยากใส่ทุกวันแบบสบายใจที่สุด เลือกเป็นจี้หรือต่างหู
เครื่องประดับเพทายราคาเท่าไร?
ขึ้นอยู่กับคุณภาพและกะรัตของพลอยที่คุณเลือก และโลหะ เราแจ้งราคาให้ทราบก่อนเริ่มผลิตทุกครั้ง
ซื้อเฉพาะพลอยได้ไหม?
ได้ เพทายสีฟ้าหรือเพทายขาวซื้อเม็ดเดียวโดยไม่มีตัวเรือนได้ ถ้าอยากทำเป็นจี้หรือต่างหู จะตอนนี้หรือภายหลัง เรายินดีฝังให้ และถ้าเป็นแหวน การฝังแบบหุ้มขอบช่วยปกป้องพลอย
เครื่องประดับเพทายใช้เวลาทำนานแค่ไหน?
ใช้เวลาผลิต 7 ถึง 10 วันทำการนับจากวันสั่ง เพราะพลอยมีอยู่ที่ร้านแล้ว จากนั้นจัดส่งภายในประเทศไทย 1 ถึง 3 วันทำการ และเรายังจัดส่งไปต่างประเทศด้วย FedEx
เครื่องประดับเพทายทุกชิ้นทำตามออร์เดอร์โดยทีมของเราในกรุงเทพฯ บนเงินแท้ 925 หรือทองคำแท้ รับประกัน 3 ปี ดูแลรักษาฟรี และจัดส่งฟรีทั่วประเทศไทย
